Zaskakująco zabawne doświadczenia: ogromny sukcesów warsztatów zorganizowanych w ramach projektu Xperimania

Wizyty Ambasadorów Nauki zorganizowane na wiosnę 2010 roku w ramach projektu Xperimania skierowane były do niemal 400 uczniów ze szkół z całej Europy. Zarówno nauczyciele jak i uczniowie byli bardzo zadowoleni z możliwości wzięcia udziału w warsztatach. Jeden z uczestników w następujących słowach podsumował swoje doświadczenia związane z udziałem w warsztatach: „nigdy nie myślałem, że chemia może być tak zabawna”.

„Osiągnęliśmy ogromny sukces. Zapotrzebowanie na warsztaty było ogromne i zauważyliśmy, że uczniowie jak i nauczyciele dobrze się podczas nich bawili” powiedział jeden z ambasadorów Xperimanii dodając, że „uczniowie mieli możliwość pobawienia się nauką oraz w sposób praktyczny poznać czym są nauki ścisłe”.

Ambasadorowie nauki chcieli pokazać nauczycielom i uczniom proste i zabawne doświadczenia z obszaru chemii i fizyki, które przyczynią się do zwiększenia zainteresowania młodych ludzi przedmiotami ścisłymi.

Każdy z 18 warsztatów rozpoczynał się od krótkiej rozmowy mającej na celu poznanie opinii uczniów na temat przedmiotów ścisłych oraz tego czy uczniowie je lubią czy też nie. Następnie, aby zagłębić się bardziej w zagadnienie, uczniowie mieli za zadanie wymienić nazwy produktów petrochemicznych, które występują w ich codziennym życiu oraz podać ich właściwości.

Poznając oraz badając właściwości plastikowych rękawiczek jakie uczniowie otrzymali od ambasadorów, uczniowie mieli możliwość uzyskania dodatkowych informacji na temat powszechnie występujących właściwości produktów petrochemicznych jakimi są elastyczność, trwałość, wytrzymałość oraz przezroczystość. 

Następnie rozpoczęła się właściwa zabawa: ambasadorowie przygotowali sześć praktycznych doświadczeń z których podczas każdego z warsztatów przeprowadzonych zostało od 3 do 4. Do przeprowadzenia doświadczenia wykorzystane zostały prawdziwe metody badawcze, a więc metoda OHERIC czyli obserwacja, tworzenie hipotez, przeprowadzeanie doświadczenia, otrzymywanie rezultatów oraz ich interpretacja jak również wyciąganie wniosków.

Oświetlenie chemiczne light stick

  • Właściwości: trwałość, elastyczność, przezroczystość, aktywność chemiczna
  • Zaobserwuj co stanie się kiedy zegniesz plastikową rurkę zawierającą w środku świecący płyn. Czy plastik się złamał? Co dzieje się z płynem wewnątrz rurki?
Plastik jest materiałem bardzo trwałym i elastycznym, a więc się nie łamie. Wewnątrz znajduje się delikatne szkło oddzielające od siebie dwa rodzaje płynów. Kiedy rurka zostanie zgięta, płyny ulegają wymieszaniu wskutek czego następuje reakcja wynikiem czego jest emisja światła.

Poruszająca się ryba

  • Właściwości: absorpcja wody
  • Zaobserwuj co stanie się kiedy niewielką rybę wykonaną z cienkiego celofanu położysz na swojej dłoni. Dlaczego ryba się porusza? Dlaczego nie porusza się na stole? 
Ryba wchodzi w reakcję z wodą, tj. wilgocią dłoni a następnie zaczyna poruszać się unosząc swoją głowę i ogon. Dzieje się tak gdyż celofan absorbuje wodę.

Układ okresowy pierwiastków

  • Właściwości: wrażliwość na ciepło
  • Zaobserwuj co się stanie kiedy układem okresowym pierwiastków dotkniesz specjalnego rodzaju papieru. Dlaczego papier zmienia kolor oraz dlaczego pojawiają się na nim odciski palców? Czy stanie się tak jeżeli dotkniesz papieru długopisem bądź rękawiczką? Dlaczego odcisk palca po chwili znika? 
Układ okresowy pierwiastków zrobiony jest z papieru wrażliwego na ciepło, który wchodzi w reakcje z ciepłem ciała co skutkuje zmianą zabarwienia.

Magiczna bransoletka

  • Właściwości: wrażliwość na światło
  • Zaobserwuj co się stanie kiedy bransoletka wykonana z białych korali zostanie zabrana na zewnątrz. Dlaczego bransoletka zmienia kolor? Dlaczego koraliki zmieniają kolor na biały, gdy zostaną zabrane z powrotem do sali lekcyjnej? 
Koraliki zawierają fotochromatyczne barwinki. Ich kształt molekularny zmienia się wskutek wystawienia na działanie promieni ultrafioletowych (UV) wytwarzanych przez słońce, wskutek czego zmieniają kolor. Koraliki zmienią kolor także w pochmurny dzień co dowodzi, że chmury nie do końca przeciwdziałają promieniowaniu UV.

Powstawanie śniegu

  • Właściwości: absorpcja wody
  • Dowiedz się dlaczego pieluchy sprawiają, że dzieci mają sucho. Zobacz co znajduje się wewnątrz pieluchy i jak zastosowany materiał zachwouje się w reakcji z wodą. Czym jest biały proszek znajdujący się w pieluszce? Co stało się z wodą gdy zmieszała się z proszkiem?
Proszek znajdujący się we wnętrzu pieluchy to rodzaj polimeru – poliakrylan sodu. Absorbuje on wodę a następnie zamienia ją w substancję stałą. Ten sam środek chemiczny wykorzystywany jest przy produkcji śniegu w holiwódzkich filmach.

Rosnący dinozaur

  • Właściwości: absorpcja wody
  • Zaobserwuj co się stanie kiedy umieścimy plastikowego dinozaura w wodzie? Dlaczego dinozaur rośnie?
Dinozaur wykonany jest z polimeru poliakrylamidu, któru aborbuje wodę. Wskutek tego dinozaur zwiększa się w wodzie o około 600%. Kiedy wyjmiemy go z wody, dinozaur wyschnie i skórczy się do swojego początkowego rozmiaru.


Zarówno nauczyciele jak i uczniowie byli ogromnie zadowoleni z wizyt Ambasadorów:

„Moi uczniowie byli zachwyceni, bardzo im się podobało” to słowa jednego z nauczycieli.

„[Doświadczenia były] proste dzięki czemu możemy je wykonać sami, a więc więcej uczniów będzie mogło wziąc udział w pasjonujących doświadczeniach.”

„Bardzo dobrze się dzisiaj bawiliśmy [bardziej niż podczas normalnych lekcji], gdyż przeprowadziliśmy prawdziwe doświadczenia chemiczne,” powiedział jeden z uczniów biorących udział w warsztatach w Birmingham.

„Dzięki doświadczeniom próbujesz czegoś nowego, co staje się prawdziwym zaskoczeniem!”

Cytaty z filmu wideo nt. projektu Xperimania wyprodukowanego w lato 2010 roku.

O Ambasadorach Nauki w projekcie Xperimania

O udział w warsztatch zorganizowanych przez Ambasadorów Nauki w ramach projektu Xperimania ubiegały się 432 szkoły z 24 państw. Międzynarodowe jury wybrało sześć szkół do któych przyjechali Ambasadorowie w okresie od lutego do czerwca 2010 roku. Ponadto w dodatkowej szkole zorganizowany został warsztat pilotażowy.

Szkoły w których zorganizowane zostały warsztaty to: 

  • Portugalia: E.B. 2,3 de Alcanede w Alcanede
  • Rumunia: Traian Vuia w Maramures
  • Słowenia: Osnovna šola heroja Janeza Hribarja w Stari trg pri Ložu
  • Hiszpania: IES J. Ibáñez Martín w Lorca (szkoła pilotoażowa)
  • Wielka Brytania: Szkoła Bartley Green, Szkoła Podstawowa St Francis oraz Szkoła Highters Heath Community w Birmingham

Ambasadorowie:

  • Agueda Gras-Velazquez
  • Alexa Joyce
  • Lidia Minza
  • Barbara Schwarzenbacher
  • Johanna Snellman
  • Jacqueline Strypstein
  • Ann Whent

Informacje dodatkowe na temat warsztatów dostępne są na stronie:

http://www.xperimania.net/ww/pl/pub/xperimania/news/news.htm